Het Amsterdam van Johan Rieke
De Haringpakkerij en Nieuwe Stadsherberg
Tweede helft 19de eeuw veranderde Amsterdam in een rap tempo. De wat ingeslapen oude stad werd plotseling wakker, begon de vleugels uit te slaan en zich los te maken uit de 17de-eeuwse omknelling van de oude vesting. Overal werden oude structuren afgebroken, grachten gedempt en nieuwe grote gebouwen opgericht. Er waren nog weinig fotografen om de veranderingen vast te leggen, de fotografie stond nog in de kinderschoenen, maar gelukkig waren er tekenaars, zoals J.M.A.Rieke, die veel van de veranderingen zorgvuldig vastlegden.
Johanna v.d. Velde, de vrouw achter
Willem Borski
Eigenlijk trappen wij een open deur in. De geschiedenis van het commissionairshuis Borski, dat door het vroegtijdig overlijden van de redelijk welgestelde Willem Borski (1755-1814) door de weduwe verder geleid werd, is ruimschoots bekend. Zij deed dat zó succesvol dat zij als de rijkste vrouw van het koninkrijk stierf en de familie de op één na rijkste van het land was. Haar grootste roem verwierf zij door het redden van de ondergang van de Nederlandsche Bank door de ontbrekende 40% van het startkapitaal te storten en daarna de aandelen met forse winst te verkopen. Maar dat zij liever in de natuur verkeerde dan op kantoor aan de Keizersgracht is misschien minder bekend. De familie bezat een boomgaard in de Plantage en een buitenplaats Elswout in de Kennemerduinen die zij door grondaankopen flink uitbreidde (foto; waar Sisi in 1884 nog logeerde, nu Nationaal Park). Wanneer iemand haar wilde spreken diende hij ruim van te voren een afspraak te maken, want op kantoor was ze zelden.
Eén smetje op het blazoen..., die rijkdom was in niet onbelangrijke mate verdiend met beleggingen in plantages in de koloniën.
Een eigenzinnige dame... die verordonneerde dat in 1846 alle schilderijen van de familie mee in haar graf in de Nieuwe Kerk gingen, ook het portret dat Pieneman van haar schilderde.
Gelukkig had iemand een kopie daarvan geschilderd en daar doen we het al jaren mee.
Klik de foto voor maximum resolutie
Hulp gevraagd, de oplossing
Ton Brosse was de enige die een poging deed. Hij kwam in de buurt: Tuindorp Nieuwendam. Deze wijk met zijn karakteristieke woningen werd na de annexatie van Nieuwendam in 1921 vanaf 1924 gebouwd. Amsterdam had dringend bouwlocaties nodig. De groei van de scheepsbouwindustrie in Noord speelde daarbij ook een rol om hier een woningen te bouwen. Centraal ligt het Purmerplein met een aparte, achthoekige vorm. Daaromheen liggen veelal smalle straten met lage huizen, gebaseerd op de Amsterdamse Schoolstijl. Opmerkelijk is dat de toegang tot de wijk tot na de oorlog via de smalle Nieuwendammerdijk liep. Het zegt iets over de mobiliteit van destijds! Men ging te voet of te fiets. Marike’s moeder is in 1932 geboren in Edammerstraat 60. De foto is vlakbij haar huis genomen.
Goede oplossingen kwamen er niet.
Hulp gevraagd, de nieuwe
Een motordekschuit met melkbussen van de N.V. Melkinrichting Holland vaart door de stad. Het is een van de 71 foto’s uit een album gewijd aan de melkinrichting. Foto’s van de fabriek in de Eerste Jan Steenstraat, maar ook van enkele winkels en hun diverse vervoersmiddelen. De locatie lijkt mij eenvoudig, vandaar twee extra vragen. Uiterst links staat een gebouw tot bijna in het water. Welk gebouw? Het linker gebouw op de achtergrond lijkt mij een instituut of zo. Welk instituut?
1. Stef...
Dit bleek een moeilijke te zijn. Ria mopperde dat ze op 't verkeerde been gezet was met de vraag naar de naam van de straat. Het is geen straat maar de zoveelste foto van de Groenburgwal, vlak voordat die uitmondt in de Amstel. Zoals we eerder met foto's van Stef zagen, werkte de sterke vertekening door zijn forse telelens verwarrend. Daar dient u ook in de toekomst rekening mee te houden. Waarschijnlijk was de tweede foto met meer omgeving eenvoudiger geweest.
Eerste melding: 14:00 uur
Goede oplossingen kwamen van Ria Scharn, Mike Man, Jos Mol, Willem van Meerland,
2. In detail...
De foto liet de verbouwing van de panden van Arti et Amicitiae zien, Rokin 112, zoals die er na 1855 uitzagen. Het Spui was toen nog niet gedempt en er lag in het Rokin een brug over. Op de tekening zijn de panden vóór de verbouwing te zien. Aanvankelijk bezat Arti slecht het linker van de twee panden en de koop van het hoekpand was aanleiding voor de verbouwing.
Eerste melding: 09:10 uur
Goede oplossingen kwamen van Ria Scharn, Anneke Huijser, Arjen Lobach, Mike Man, Marike Muller, Jos Mol, Hans van Efferen, Peter Waagen, Robert Raat, Willem van Meerland,
Foto: Google MapsGoede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Kees Huyser, Arjen Lobach, Anthony Kolder, Ria Scharn, Otto Meyer, Peter Waagen, Kees Dalmeijer, Mike Man, Kees Leseman, Luc Sunter, Jos Mol, Ben Dover, Ton Brosse, Hans van Efferen, Marike Muller, Hans Olthof, Robert Raat, Willem van Meerland, Han Mannaert,
1. Stef...
Stef fotografeert Amsterdam
en avondopnames doen 't zo lekker.
- Waar rijdt Stef hier?
- Ter hoogte waarvan?
© Stef Coronel; bezoek zijn blog
3. Zoektocht...
Dr. Mokum en de strijd om de overtoom. Wat is een overtoom? Waar komt die vandaan? En waarom is er vierhonderd jaar lang over geknokt?