Week 02 - 2026, de week van Gijsbreght




Mokum Palingstad

Gijsbreght neemt ons mee langs alle aspecten van de paling in het Mokumsche. Over de oorsprong van de Amsterdamse gerookte paling als procedé, over het roken ervan en degenen die rookten. En over de rol van de paling in het Palingoproer. En recepten, want paling is vooral een lekkernij.
En dan niet te vergeten, de aalsoep zoals de moeder van Gijssie maakte...



Raadplaat week 51
de oplossing

Rapenburg 66 - 68

Links:

Grijs op reis

Rapenburg_muurschildering

Rapenburg 68

Goede inzenders: Arjen Lobach, Kees Huyser, Mike Man (Mike: ’Motorrijder heet geen Joop, maar Péter!’), Anthony Kolder, Anneke Huijser, Hans Smit, Jos Mol & Luc Sunter (Luc vond de onderste foto uit 1955).

Nieuwe raadplaat
week 02

  1. Welk pittoresk grachtje is/was dit?





Nederland kreeg politie

Professionalisering

Vriend en vijand was van mening dat het optreden van de politie bij het Paling- en Kermisoproer en Hartjesdag buiten proportie was. Er werd een nieuwe hoofdcommissaris aangesteld die niet alleen het korps moest hervormen maar ook de geweldsinstructie moest vertalen in krachtdadig optreden dat door een meerderheid van de bevolking acceptabel gevonden zou worden. Dat was iets dat niet van de ene op de andere dag lukte.
Het aantal politieagenten werd verder uitgebreid naar zo'n 900 man. Ze werden rond 1900 iets beter betaald en de werkdruk verminderde. Het streven was een werkdag van 12 uur. De sectiebureaus werden aangevuld met tientallen politieposten in noodgebouwtjes die verspreid door de stad stonden.
Van buiten het korps werden techneuten aangetrokken om de recherche te helpen de kinderschoenen te ontgroeien.

vanaf pag.13

Klik de foto voor maximum resolutie

Foto: Han Mannaert

Goede oplossingen kwamen van

Marike Muller, Mike Man, Arjen Lobach, Anneke Huijser, Adrie de Koning, Kees Dalmeijer, Jos Mol, Kees Leseman, Luc Sunter, Simon Claessen, Peter Waagen, Han Mannaert, Carol de Vries, Willem van Meerland

Hulp gevraagd, de oplossing
Kerkklokken geven al eeuwenlang de tijd aan. Belangrijk voor b.v. kerkdiensten, openingstijden van  markten, stadspoorten, enz.. Al halverwege de 19e eeuw begon tijd een steeds grotere rol te spelen. Spoorwegen en fabrieken werkten ‘op tijd’. In de 70 – 80er jaren verschenen de eerste klokken in het straatbeeld. De gemeente zag het nut van tijdsaanduiding ook; het energiebedrijf plaatste ‘stadsklokken’ . De eerste elektrische klok verscheen in 1928 bij de kruising Meeuwenlaan – Valkenweg. Het gelijklopen van al deze klokken was wel een probleem; het moest handmatig geschieden. In 1937 verkreeg Paauwe het patent op een kalenderklok. In 1939 verving dit type uurwerk de oude. Dit was nieuws! De foto verscheen in kranten én het Polygoon maakte een item over het maken van deze klok. (Mogelijk werd ze in Paauwe’s klokkenfabriek aan de Bloemgracht gemaakt.) Enkele inzenders zagen aan het begin van dit filmpje de locatie van de foto: Oude Lutherse Kerk, Spui-zijde! Nog steeds staat hier een gemeentelijk uurwerk voor iedereen die nog geen smartphone heeft …

Bekijk ook de YouTube-film over deze stadsklok hieronder.

Klik de foto voor maximum resolutie

Hulp gevraagd, de nieuwe
Gelukkig Nieuwjaar! Laten we makkelijk beginnen: een huis met nummer 126 in een hofje in de Jordaan. Hoeveel hofjes er zijn in de Jordaan of Amsterdam in z’n geheel is niet eenduidig vast te stellen. Ooit waren er ruim 50, maar deels zijn zij verdwenen. Opmerkelijk is dat de hofjes niet apart op 19e eeuwse kaarten werden aangegeven, maar samen met de gangen. Tegenwoordig zouden er toch nog zo’n 30 zijn, waarvan 19 in de Jordaan. Sommige hofjes zijn wel verkleind of anderszins veranderd.

Dit keer wil ik graag het adres én de naam van het hofje.

Weet u waar dit is?
laat u het ons weten






Op woensdag 6 januari 1926 vindt op het stadhuis van Amsterdam de installatie plaats van de Centrale Commissie van Georganiseerd Overleg in Ambtenaarszaken, de CGO. Dat is tevens de naam van een landelijke instantie onder bewind van de Minister van Binnenlandse Zaken, ingesteld in 1920. In een tijd van groeiend belang van vakbonden regelde de CGO dit soort zaken voor overheidspersoneel. In 1927 zou een wet op cao's van kracht worden, waarin voor overige arbeiders, die niet bij een vakbond aangesloten waren, deze zaken geregeld zouden worden.
De CGO in Amsterdam was in 1926 een belangrijke instantie bij salariskwesties en rechtspositie, met name voor personeel van de Gemeentetram (GVB), waarbij discussies plaatsvonden over bezoldiging en arbeidsvoorwaarden, waar zelfs de Tweede Kamer en de landelijke CGO bij betrokken waren.

De foto's (o.a. een 'maffer' die wordt belaagd; foto:Arbeiderspers en stakingsbrekende militairen op bus, pont en vuilniswagen -1955) bewijzen dat de CGO na 1926 niet altijd naar tevredenheid werkte. Het heeft ook niet kunnen voorkomen dat er vakbonden speciaal voor overheidspersoneel ontstonden.

fotoquiz week 01-2026 - oplossingen


1. Stef...

Ook bij de foto's van Stef ontkomen wij niet aan een controle vooraf op de vindbaarheid voor Google Lens en soortgenoten. Deze muurreclame leverde een dozijn foto's op, compleet met het adres Blasiusstraat 4.
De muurschilderingen werden in 2015 gerestaureerd.

Eerste melding: 09:06 uur

Goede oplossingen kwamen van Marike Muller, Kees Huyser, Ria Scharn, Anthony Kolder, Kees Dalmeijer, Anneke Huijser, Jos Mol, Arjen Lobach, Mike Man, Adrie de Koning, Bert Brouwenstijn, Peter Waagen, Tom Tand, Robert Raat, Han Mannaert, Otto Meyer, Hans van Efferen, Luc Sunter, Kees Leseman, Tinpet,

2. Detail

We lieten net teveel gebeeldhouwde koppen staan op de uitsnede waardoor het meteen duidelijk was om welk gebouw het ging: het Huis met de Hoofden op Keizersgracht 123. We namen een fragment van de oudste foto van het huis die we konden vinden, een zoutdruk. "Wat is een zoutdruk?"

het huis

over de afdruktechniek

Eerste melding: 09:04 uur

Goede oplossingen kwamen van Adrie de Koning, Kees Huyser, Anneke Huijser, Ria Scharn, Anthony Kolder, Marike Muller, Arjen Lobach, Kees Dalmeijer, Jos Mol, Mike Man, Bert Brouwenstijn, Peter Waagen, Robert Raat, Han Mannaert, Otto Meyer, Luc Sunter, Kees Leseman, Willem van Meerland,



3. Zoektocht

Net zo stil als het op de verkopingen van de bouwpercelen ten oosten van de Amstel was, zo stil was het nog steeds op deze foto. Het gevolg was dat de stad ze voor een appel en een ei van de hand deed aan instellingen zoals het Evang. Luthers Oude Mannen- en Vrouwenhuis (links) en het Nederlands Israelitisch Ziekenhuis (rechts) en het Rosenthal-May Zusterhuis dat in het midden kwam. Dit alles op de Nieuwe Keizersgracht.
Een enkeling miste het Rosenthal-May Zusterhuis of week uit naar het Occohofje verderop. Volgende keer even doorzoeken. Daar gaat deze rubriek over en dat verrijkt uw kennis over historisch Amsterdam.
Het is niet de eerste keer dat wij over dit zusterhuis schrijven. Tien jaar geleden berichtten wij dat de inwijding ervan 100 jaar geleden plaatsvond.
Zoals op de foto hiernaast te zien is, had het zusterhuis oorspronkelijk geen eigen ingang maar was alleen via het ziekenhuis te bereiken.

Eerste melding: 09:40 uur

Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Adrie de Koning, Ria Scharn, Peter Waagen, Robert Raat, Jos Mol, Mike Man, Hans van Efferen, Marike Muller,

fotoquiz week 02-2026 - nieuwe opgaven

1. Stef...

Stef fotografeert Amsterdam
Dit keer geen muurreclame maar een juffrouw die zichzelf heeft laten beschilderen. Maar waar loopt ze?

  1. Welke straat is dit?

© Stef Coronel; bezoek zijn blog

2. In detail...

Het zal ons benieuwen of deze foto ook door de Google-mand valt. Het zal u niet verbazen dat dit slop niet meer bestaat.

3. Zoektocht...

Dat is een flinke brand geweest, zo te zien, maar wat en waar?

  1. Welk gebouw is hier afgebrand?
  2. Welke datum gebeurde dit?

P.S. De witte vlekken op de foto zijn beschadigingen.

In het bruisende Amsterdam van de 17e eeuw vonden duizenden Franse Hugenoten een thuis. Verdreven door religieuze vervolging en een verlangend naar vrijheid, staken zij de grenzen over naar een stad die bekendstond om zijn tolerantie en welvaart. Op zoek naar nieuw geluk.