Levenslijn naar veilig Noord-Nederland tijdens de oorlog

de Lemmerboot

De Jan Nieveen, het vlaggeschip van de Groningen-Lemmer Stoomboot Maatschappij, heeft voor Amsterdammers veel betekend in de oorlog. Kinderen, babies, Joden en onderduikers werden ermee uit Amsterdam gesmokkeld en tijdens de hongerwinter was dit het vervoermiddel voor hongertochten naar provincies waar nog eten voldoende was. Ondanks dat dit oorlogsgebeuren de belangrijkste insteek van de PDF was, is er ook aandacht voor de geschiedenis van het schip en zijn bemanning... tot de laatste ligplaats in Finland.

Jan Nieveen

P.C.Hooft en de Muiderkring

Literaire reus en zijn mythe

Dichter, historicus, toneelschrijver en bestuurder Pieter Cornelisz Hooft (1581-1647) was volgens tijdgenoten het ‘Hoofd der Nederlandse poëten’. Zijn betekenis is moeilijk te overschatten, getuige ook de postume waardering: een naar hem genoemde vooraanstaande straat in Amsterdam en de prestigieuze literaire P.C. Hooft-prijs. Maar de befaamde literaire Muiderkring waarvan Hooft op het Muiderslot het centrum was, is door latere historici als grotendeels een mythe bestempeld.

Kent u hem nog..., die schoolplaat van Isingh van de Muiderkring?

Historiek

Klik de foto voor maximum resolutie

Hulp gevraagd, de oplossing
De hint maakte het makkelijk. Een beroemde fotograaf … voor een Amsterdammer kan dat alleen maar Jacob Olie zijn. Hij woonde aan de Zandhoek. De stichting Stadsherstel opgericht in 1956 kocht als eerste pand zijn grootvaders huis in 1957 en restaureerde het in 1959. Ook de andere panden werden later prachtig gerestaureerd. Op één pand na: Zandhoek 1. Dit pand was al lang geleden gesloopt. Mogelijk dat deze foto gemaakt is voor de sloop van dit zeer bouwvallige pand. Het terrein bleef onbebouwd totdat pas in 2005 een nieuw pand verrees. Het pand lijkt er op, maar zeker de onderpui is anders. De gevelsteen is helaas verloren gegaan.

Street View

Hulp gevraagd week 45

“Eerste Wereldoorlog, burgerellende, brandstoftekorten”. Het bijschrift van een foto uit februari 1917 vat de problemen bondig samen. Aan bijna alles was in de oorlog een gebrek, ook aan brandstof. De schaarse kolen gingen naar de spoorwegen en essentiële fabrieken, al moesten die ook besparen. De strenge vorst, schrijft het tijdschrift Het Leven die deze foto publiceerde, kwam nooit zo ongelegen. “Het is voor den arme een harde tijd, kou dringt in het ondoorvoede lichaam intenser en snerpender.” Gasfabrieken produceerden ook cokes die aan particulieren werden geleverd. Massaal trok men naar deze fabrieken met alles – handkarren, kinderwagens, transportfietsen - waarmee men iets kon vervoeren. Vervolgens stond men uren in de rij bij een gasfabriek, in de hoop een mudje te krijgen.

Weet u waar dit is?
Via deze link laat u het ons weten

In de loop van oktober 1926 was een verschil van mening tussen Bouw- en Woningtoezicht en bouwondernemer Van der Schaar uitgegroeid tot de 'Kwestie van der Schaar'. Wij bejubelden in een recente PDF het feit dat een particuliere ondernemer 6000 woningen in Plan West zou bouwen. Van der Schaar was een nogal eigengereid man en speelde het klaar om alle architecten inclusief Berlage te ringeloren zodat ze precies deden wat hij wenste. Nu ging hij zover dat ook met de ambtenaren van BWT te doen en die pikten dat niet. In de PDF staat ook dat ondanks dat de Raad op 7 november B&W in het gelijk stelden in deze kwestie Van der Schaar toch zijn zin kreeg. Hij bouwde de trappenhuizen niet zoals voorgeschreven aan de straatzijde maar inpandig. Zo won hij een kleine slaapkamer aan de voorgevel.

1. Multiple Choice...

De oplossing moest zijn 2-4-1-3

1. Jaantje Struik, het Miljoenenvrouwtje
2. Stadschouwburg Leidseplein
3. De Vendexhal van Vroom&Dreesmann
4. Wapen van Delftsteeg
   

Eerste melding: 09:53 uur

2. In detail...

Foto van de proefritten van lijn 10, de eerste elektrische tram in 1901. Op de Bullebaksbrug in de Marnixstraat en over de Brouwersgracht werd voor de bovenleiding dit zeer fraaie portaal gemaakt. De keuze voor dit traject lag in het feit dat dit een bijna kaarsrechte route was, zonder noemenswaardige bochten.
De slechte ervaringen met de Haarlemse tram op de Wiegbrug zonder portaal deed de GTA besluiten meteen een portaal op de brug te maken. De trolley-stang overleefde de proef niet en werd meteen in 1902 afgeschaft. Veel te veel storingen...

Eerste melding: 09:22 uur

3. Zoektocht...

Op de foto staat een zogenaamde Hollandse pan voor het inkoken van suikersap door verdampen. Het proces van zowel rietsuiker als bietsuiker gaat als volgt: vermalen tot pulp en dan geperst tot sap overblijft. Dat wordt gezuiverd door toevoeging van kalkmelk en koolzuurgas. Daarna wordt de nog dunne vloeistof ingekookt tot stroperig 'diksap'. Dan volgt de raffinage na toevoeging van 'entpoeder' en met behulp van een centrifuge. Door het snel ronddraaien verlaten de nog vloeibare bestanddelen de trommel door minuscule gaatjes daarin. Wat in de trommel overblijft is riet- of kristalsuiker. Dan hebben we nog kandij dat van rietsuiker maar ook van bietsuiker gemaakt wordt. In plaats van te centrifugeren laat men het diksap rustig klonteren tot grote kristalvormen.
De foto werd eind 19e eeuw genomen in de suikerraffinaderij De Granaatappel aan de Lijnbaansgracht, waar ook de foto van de centrifuges gemaakt is.

Eerste melding: 09:12 uur

1. Multiple Choice...

Dat met die afbeeldingen beviel beter? Nog een dan?

1. "Steeg", maar welke? Dit was een keuzefoto in 2016. Dit is de...

1. Zwarte Bijlsteeg
2. Groot Hemelrijk
3. Keizerrijk
4. Klein Hemelrijk

2. Bomenrijke wandelpromenade

1. Westerstraat
2. Falckstraat
3. Elandsgracht
4. Plantage Badlaan

3. Schutting om huis. Het ging erom wat er direct achter de schutting tevoorschijn zou komen.

1. Woonhuis Michel de Klerk
2. Woonhuis Hildo Krop
3. Winkel
4. Badhuis

4. Volkswoede, waarom, wanneer...

1. Verbod op de jaarmarkt Botermarkt 1876
2. Vertrek Franse troepen 1813
3. Aansprekersoproer 1696
4. Oranjefurie 1887

mijn oplossing

2. In detail...

Dit is weer zo'n extreme vergroting van een toch al niet bijster scherpe foto. Ga er maar aan staan!
O, ja, wij letten op of op uw foto de mensen ook zó staan.

mijn oplossing

3. Zoektocht...

Niet zo moeilijk... De vragen zijn:

1. Welke kerk is dit?
2. In de voorgrond staat een schoorsteen en die is niet van de kerk. In welke straat staat het huis waarop die schoorsteen staat?
3. Als u zover bent, dan weet u ook wie de fotograaf was. Maar in welke hoedanigheid keek hij uit een raam om dit beeld vast te leggen? En dan niet fotograaf roepen..., dat is te makkelijk.

mijn oplossing