Johan Rieke en het...
Buitengasthuis, ook wel Pesthuis genoemd
Tussen 1580 tot 1640 verviervoudigde het inwonertal van de stad en namen besmettelijke ziekten regelmatig epidemische vormen aan. Met name de pest was tot in de 17de eeuw een van de geregeld terugkerende gesels van de stad. De epidemieën volgden elkaar snel op. In 1623 vielen er 6.000 slachtoffers, in 1624 waren er weken van 50 doden, in 1636 stierven er 17.000 mensen aan de ziekte. Tijdens de laatste zware pestepidemie, van 1663-1664, vielen er 24.148 doden, meer dan 10 procent van de toenmalige bevolking. De stad nam maatregelen en met het groeien van de kennis over de ziekte besefte men dat de zieken ver buiten de stad opgesloten moesten worden. In de Stadspolder bezat het Sint Pietersgasthuis landerijen waar een nieuw ziekenhuis gebouwd werd, speciaal voor besmettelijke zieken zoals de pest. Dat werd het Pesthuis, dat pas veel later de benaming Buitengasthuis kreeg. Met het uitbannen van ziekten als pest en cholera verloor het Buitengasthuis aan betekenis en werd het rond 1900 ter beschikking gesteld aan de Hulp voor Onbehuisden, tot het nieuwe Wilhelmina Gasthuis wilde uitbreiden richting Buitengasthuis.
In de jaren 1887-1890 ging Johan Rieke aan het werk om het Buitengasthuis vast te leggen in een aantal tekeningen voordat het helemaal verdween. Achteraf gezien had hij daarvoor nog wel even de tijd, want zoals we gezien hebben, volgde de definitieve sloop pas in 1937.
Op Oneindig Noord-Holland staat een filmpje over het Buitengasthuis in de serie De Verdwenen Stad. Klik hier...
uit de serie belangrijke architecten
Daniël Stalpaert
In 1648 werd Stalpaert benoemd tot stadsarchitect van Amsterdam, zonder dat de man over ervaring in de bouw beschikte en hoogstens theoretische kennis had van de bouwkunst. Van zijn hand staan echter talloze monumentale gebouwen in de stad, die bewijzen dat hij dat alles wel kon. Hij werd aangenomen bij het begin van de bouw van het nieuwe stadhuis, als uitvoerder van het ontwerp van Jacob van Campen. Toen die in 1654 zich kwaad en beledigd terugtrok heeft Stalpaert de bouw afgerond, tot tevredenheid van de burgemeesters. Hij gaf ook de Vierde Uitleg vorm. Het is zijn plankaart die in grote lijnen is uitgevoerd. Anneke Huijser heeft diep gegraven en alles over de man uitgezocht. O wonder! Er is geen enkel portret van de man te vinden, behalve een krabbel op een 19e-eeuwse poster (bovenste afbeelding). Anneke verzamelde gegevens van alle gebouwen die met zekerheid aan Stalpaert worden toegeschreven en het werd een indrukwekkende lijst...
Klik de foto voor maximum resolutie
Hulp gevraagd, de oplossing
Meerdere wegen leidden naar de locatie: Pretoriusstraat 43. Je kon dankzij de naam op de winkelruit, G(erardus) Stout, de zaak vinden. Of je zocht in de Beeldbank waar dezelfde foto staat mét locatie. Of je herkende de straat, zoals Jos en Adrie. Zij trouwden namelijk met dochters van de eigenaren van de melkzaak op nummer 47!
Goede oplossingen: Maaike de Graaf, Kees Leseman, Kees Huyser, Adrie de Koning, Marike Muller, Anneke Huijser, Otto Meyer, Hans van Efferen, Peter Waagen, Kees Dalmeijer, Arjen Lobach, Jos Mol,
Hulp gevraagd, week 27
Dit keer een korfballende tante uit het familiearchief van Marike Muller. Geheel links zit haar Tante Els. Zij speelde in DDV oftewel De Derde Vijf. Dit was de gebruikelijke aanduiding van de Derde Vijfjarige HBS aan de Mauritskade. Hun thuisveld was op het Mariotteplein. Daar is deze foto niet genomen. Getuige de relatief vele foto’s van korfbalwedstrijden gemaakt in de jaren 50 – 60 was deze sport blijkbaar behoorlijk populair. Het heeft altijd een wat suffige imago gehouden. Tante Els zelf verzuchtte dat ze het maar een tuttig gebeuren vond. Het was te braaf. Geen tackles en ander fysiek contact, zoals bij voetbal of basketbal.
Op maandag 28 juni 1926 krijgt de Gemeenteraad een verlaat cadeau i.v.m. het 650-jarig bestaan van de stad. Het is een bronzen lamp naar ontwerp van Jan Eisenloeffel en hij wordt aangeboden door in Soerabaja wonende Amsterdammers. De lamp komt in de compleet nieuw ingerichte burgemeesterskamer, die Ad Grimmon gerestyled heeft. Zie De Vlugt glimmen.
Op zaterdag 3 juli 1926 herdenkt de N.V. Gunters & Meuser op de Egelantiersgracht het 100-jarig bestaan van de firma. Meer details beschreven wij t.g.v. het 175-jarig bestaan. Nu bestaan ze dus 200 jaar!
In het krantenartikel staat abusievelijk dat de firma gevestigd is aan de Reguliersgracht maar dat was sinds 1875 aan de Egelantiersgracht 2 en daar verscheen in 1917 ook de nieuwbouw op de nrs.2-6.
Volgende week een uitgebreidere PDF bij het 200-jarig bestaan.
1. Stef...
"Daar waren we al een keer." Klopt maar toen was het avond en donker. Dit is de Herenmarkt overdag. Het gebouw rechts is het West-Indisch Huis.
Eerste melding: 10:35 uur
Dit is geen late reactie maar ontstaan doordat de quiz pas om 10:00 uur is gepost. Sorry daarvoor.
Goede oplossingen kwamen van Ria Scharn, Jos Mol, Robert Raat, Arjen Lobach, Anneke Huijser, Otto Meyer, Anthony Kolder, Hans van Efferen, Kees Dalmeijer, Willem van Meerland,
2. In detail...
De hoeveelheid ramen die op het fragment bleven staan, leidde u naar het Paleis voor Volksvlijt en was het alleen de zaak de juiste foto er te vinden. De foto werd gemaakt in 1926.
Eerste melding: 10:38 uur
Kees Leseman begreep de relatie met 1926 en groef nog even door op het paleis:
In 1926 toont een Engelse combinatie belangstelling voor aankoop van het paleis. Het gemeentebestuur deelt mee dat "het Paleis voor Volksvlijt van 1 Januari 1926 af alleen voor industrieele doeleinden gebruikt mag worden, wanneer rekening wordt gehouden met de nieuwe verordening, inzake de verdeeling van de stad in industrie- en woonwijken".
In het jaarverslag wordt over het boekjaar 1925-1926 een verlies gemeld: "De oorzaak van dit verlies is ontstaan doordat wij de groote zaal niet konden verhuren, daar wij in onderhandeling waren met een buitenlandsche combinatie, die het gebouw wilde koopen en exploiteeren. Deze onderhandelingen hebben echter geen verdere resultaten opgeleverd, door omstandigheden geheel buiten onze schuld."
Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Maaike de Graaf, Kees Huyser, Ria Scharn, Kees Leseman, Marike Muller, Robert Raat, Otto Meyer, Jos Mol, Hans van Efferen, Adrie de Koning, Peter Waagen, Kees Dalmeijer, Arjen Lobach,
3. Zoektocht...
Vorige week was week 26 van 2026. Dat wilden we weten..., "26" was het thema. Deze optocht was in 1926 voor een invoering van een wettelijke werkeloosheidsuitkering. Geen 'aalmoes' maar een redelijk inkomen om van te leven en niet te creperen. Die wet kwam er maar trad pas 26 jaar later in werking. Dat dit te maken had met de hoge kosten die deze wet met zich zou meebrengen werd nog eens duidelijk toen de wet al in 1949 werd aangenomen maar pas in 1952 van kracht werd.
Eerste melding: 10:24 uur
Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Kees Huyser, Adrie de Koning, Ria Scharn, Peter Waagen, Jos Mol, Marike Muller, Robert Raat, Otto Meyer, Hans van Efferen, Kees Dalmeijer, Arjen Lobach,
1. Stef...
© Stef Coronel; bezoek zijn blog
3. Zoektocht...
Foto: Google Maps
In de 17e eeuw had de Nederlandse Verenigde Oost-Indische Compagnie de grootste vloot die de wereld ooit had gezien. Deze periode wordt in Nederland de Gouden Eeuw genoemd. Voor zijn solotentoonstelling in Hong Kong in 1992 maakte de maritieme Friese kunstschilder Peter Sterkenburg een groot schilderij dat VOC-schepen op het IJ voorstelt. Dit viel zo in de smaak dat er spoedig opdrachten volgden voor soortgelijke schilderijen.