Week 43 - 2026, de week van de webmaster





Onverkwikkelijke zaak...

Van Heutsz monument

In een nieuwe artikelenreeks gaat het over markante kwesties en gebeurtenissen in het Interbellum, de periode tussen beide wereldoorlogen. Deze keer over alle gebeurtenissen rond de adoratie en afschuw rond de 'slager van Atjeh', Jo van Heutsz. Zijn directe ondergeschikte Frits van Daalen was nog een graadje erger maar bleef onder de paraplu Van Heutsz in de luwte. Tussen 70.000 en 100.000 Atjehers werden systematisch vermoord, waaronder vrouwen en kinderen. Kampongs, vee en rijstvelden werden vernietigd in de hoop dat de opstandelingen zouden stoppen met hun guerrilla. En daarvoor moest een monument opgericht worden?!





zoveelste herstart automerk

Spyker

In beschrijvingen van de geschiedenis van het merk wordt over het begin meestal alleen kort gemeld dat de gebroeders Hendrik Jan en Jacobus Spijker in 1880 in Hilversum een rijtuigfabriek stichtten en dat ze de firma in 1886 naar Amsterdam verhuisden. Pas vanaf dat moment worden de verhalen uitgebreider. We komen dan onder meer tegen dat de gebroeders Spijker in 1897/’98 de Gouden Koets ontwierpen en bouwden en vanaf 1900 eigen auto’s produceerden, terwijl in 1903 de merknaam Spijker werd gewijzigd in het internationaal beter bruikbare Spyker.
In het eerste jaar waarin de broers Spijker het bedrijf niet meer leidden, 1908, ging de firma (die toen Industriële Maatschappij Trompenburg heette) voor de eerste keer bankroet. Er kwam een doorstart, maar in juli 1922 was het tweede faillissement een feit van wat inmiddels de Nederlandsche Automobiel- en Vliegtuigfabriek Trompenburg heette. Later dat jaar opnieuw een doorstart, maar in mei 1926 was het toch over en uit.

over merk en voertuigen

over eventuele doorstart

Klik de foto voor maximum resolutie



Hulp gevraagd, de oplossing
Drie inzenders kwamen uit op gebouw New York, hoek Keizersgracht en Leidsestraat, ook bekend als Metz & Co. De bijnaam ontleent het aan de opdrachtgever die het gebouw in 1892 liet neerzetten: de Amerikaanse verzekeringsmaatschappij New York Life Insurance Company. De ingang van het pand  bevond zich aan de Keizersgracht. Boven de monumentale deur zie je nog een gevelsteen met de verstrengelde letters NY. De begane grond werd bestemd als winkelruimte. In 1908 opende Metz & Co hier een winkel. Ze hielden het 104 jaar vol. Ze verhuisden in 2012 naar een kleiner pand. Ria omcirkelde verschillende ‘ijkpunten’ in de foto, van achteren naar voren: dak Felix Merites, Leidsegracht 24 (één van een drieling halsgevels), achtergevels Leidsegracht 11 – 17 en dak Keizersgracht 435. Zo kwam zij uit op het dak van dit gebouw.

Kaartje met zichtlijn en foto met markante punten: Ria Scharn

Goede oplossingen kwamen van Simon Claessen, Arjen Lobach, Ria Scharn, Jos Mol

Klik de foto voor maximum resolutie

Hulp gevraagd week 43

Volgens de website bruggenvanamsterdam.nl telt Amsterdam nu 2073 genummerde bruggen. Er zijn echter veel meer bruggen: zonder nummer en die eigendom zijn van particulieren, Rijkswaterstaat, Provinciale Staten, enz.. Alles bij elkaar opgeteld zou Amsterdam de meeste bruggen ter wereld hebben. Het bijschrift van deze foto luidt: “Herbouw van de brug voor het Centraal Station over het Damrak”. Je ziet meteen dat dit niet bij het station is. Weet u waar dit wel is én weet u de naam van de brug in aanbouw?

Weet u waar dit is?
laat u het ons weten



Met 34 tegen 8 stemmen loodst Monne de Miranda op vrijdag 22 oktober 1926 de stichting van de Centrale Markthallen door de Gemeenteraad. De weerstand was aanvankelijk erg groot omdat velen, zelfs behoudende socialisten, zorgen hadden over het grote aantal kleine handelaren en straatverkopers dat brodeloos zouden worden. De Miranda liet studies uitvoeren naar bijvoorbeeld de Parijse Hallen over hoe het kon en moest en deelde die met de Raad. En eindelijk kreeg hij zijn ruime meerderheid.
Als terrein was gekozen voor de asbelt in de in 1921 geannexeerde Sloterpolder.





Op zaterdag 23 oktober legt een klein gezelschap de eerste steen voor de 'Vrije Religieuse Tempel' (een tehuis voor alle religies) op het Daniël Willinkplein (na 1946 Victorieplein). Het was een initiatief van Karel Noest jr., de ontwerper was theater-specialist Hendrik Wijdeveld. Hierbij zou de bouwactiviteit ook blijven, ondanks dat het oorspronkelijke ontwerp al flink uitgekleed was. De gemeente koos alsnog voor een ander monumentaal plan: de Wolkenkrabber die aan de overkant van de Churchillaan kwam te staan. Het driehoekig deel van het Victorieplein ligt er nog steeds onbebouwd bij.
De theosofische beweging had met een tempel in de Tolstraat meer succes. Die kwam er wel en staat er nog steeds.

Op zaterdag 23 oktober 1926 opende het eerste internationale Rheuma-congres in het pas geopende Koloniaal Instituut voor de Tropen (KIT). Artsen en wetenschappers uit diverse Europese landen kwamen bijeen en dit congres wordt gezien alls de voorbereiding voor de oprichting van Ligue International contre le Rhumatisme (LIR). De Nederlander en reumapionier Jan van Breemen (foto) werd de eerste secretaris-generaal van die Ligue met een hoofdkantoor op de Keizersgracht.

fotoquiz week 42-2026 - oplossingen

Het juiste antwoord was 3-1-4-2.







1. Multiple choice...

Tot een kringlijn rond het CS werd al in juni 1921 besloten maar de eerste tramlijn 22 reed op 4 augustus 1921. Dat werd eind 1950 een buslijn die op 1 januari 1951 verletterd werd tot lijn K.
Op te zoeken via Geheugen van de A'damse Tram

De kunstschilder Willem Witsen had een vader Jonas die ijzerhandelaar was. Die had een 17e-eeuwse voorvader, ook Jonas, die ivoordraaier was, maar beide andere Witsens zijn verzonnen.
Op te zoeken in genealogie Willem Witsen, waarin u kon leren dat hij in directe lijn afstamt van de regentenfamilie Witsen met als bekendste Nicolaas (1641-1717)

De gelegenheids-columnist Jopie Baars vertelde haar dochter veel verhalen over de vroegere Nieuwmarktbuurt. Die besloot ze op te schrijven en te publiceren in buurtblad OpNieuw. Ons weekblad vond ze ook wel een geschikt medium en zo kon u vanaf week 52 2019 genieten van enkele bijdragen.
Op te zoeken via Google zoekmachine.

In week 7 van het jaar 2015 berichtten wij u dat 100 jaar daarvoor de gemeenteraad akkoord ging met het afsluiten een lening van ƒ10 miljoen om de gronden van en rond het Rhijnspoor op te kopen. Die ene deelnemer die dat bedrag betwistte en een ander noemde, gaven we dispensatie.
Op te zoeken in Kroniek over 1915 van Amstelodamum

Eerste melding: 10:41 uur

Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Otto Meyer, Ria Scharn, Adrie de Koning, Anthony Kolder,
Drie goed hadden Jos Mol, Kees Dalmeijer,

2. In detail...

Het detail kwam uit deze stereofoto van de Papenbrug tussen Papenbrugsteeg en Op 't Water. De AI-bewerking werd door Adobe Firefly uitgevoerd.

Eerste melding: 09:08 uur

Goede oplossingen kwamen van Ria Scharn, Adrie de Koning, Arjen Lobach, Jos Mol, Anneke Huijser, Otto Meyer, Marike Muller, Wim Huissen, Peter Waagen, Hans van Efferen, Robert Raat, Kees Dalmeijer, Anthony Kolder, Willem van Meerland,





3. Zoektocht...

Deze tijdelijke poort, een wel heel vrije interpretatie van de Leidsepoort, stond in het Leidsebosje of Stadhouderskade, voor de Vondelstraat. Hij werd opgetuigd t.g.v. de het derde eeuwfeest van onze onafhankelijkheid. Nu stond die poort er op 1 april 1872 dus moeten we vaststellen dat de organisatoren meenden dat wij door de verovering van Den Briel in 1572 zelfstandig waren geworden. Dat was echter het Plakaat van Verlatinghe (onderste afbeelding) waarmee de opstandige regering in 1581 koning Philips II afzwoor.
Dat met 1572 de verovering van Den Briel bedoeld was, heeft ervoor gezorgd dat een aantal van u meende dat de poort die van Den Briel voorstelde. Volgens een prent uit die tijd lijkt die overigens voor geen meter.
Op de quizfoto staat rechts van de poort een fris huis op de Stadhouderskade, hoek Vondelstraat dat niettemin afgebroken werd om het AMVJ-gebouw neer te kunnen zetten.

Eerste melding: 09:24 uur

Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Arjen Lobach, Adrie de Koning, Ria Scharn, Anthony Kolder, Jos Mol, Otto Meyer, Peter Waagen, Wim Huissen, Han Mannaert, Luc Sunter, Hans van Efferen, Kees Dalmeijer, Robert Raat,

fotoquiz week 43-2026 - nieuwe opgaven

1. Stef...

© Stef Coronel; bezoek zijn blog

Stef fotografeert Amsterdam bij avond.

  1. Waar is dit?
  2. Waar staat het torentje links...?
  3. ...en waar dat rechts?

2. In detail...

We willen nog steeds de beeldbank-link van de foto, niet de omschrijving en ook niet het bestandsnummer!

3. Zoektocht...

Nu eens iets heel anders. Deze foto toont in de voorgrond een schuit met een viertal roeiers, maar er is ook iets van zeiltuigage te zien. Er zijn in de Beeldbank foto's te vinden met plekken waar deze schuit naar op weg was of net van terugkwam.

  1. Wat vervoerde die schuit op dat moment?
  2. Geef een bestandsnummer van een afbeelding van zo'n plek waarnaar ze op weg zijn.

Prachtige en unieke beelden van dansende Amsterdammers op de Zeedijk op de muziek van een draaiorgel. Verder uitgebreide beelden van het straatleven en de markten in de Jordaan. Ook beelden van de Nieuwendijk, de Haarlemmerstraat en het Haarlemmerplein. Met beelden van de Lindengrachtmarkt en de Eerste Goudsbloemdwarsstraat.